Osoba i czyn jako dzieło otwarte

Abstract

Artykuł wskazuje na trzy wątki, które nie zostały uwzględnione lub zostały jedynie zasygnalizowane w dziele Osoba i czyn Karola Wojtyły, a które warte są rozwinięcia. Pierwszym z nich jest analiza interpersonalnego wymiaru istnienia osoby, który w dziele Wojtyły – w czwartym rozdziale tej rozprawy – analizowany był jako wymiar społeczny. Wymiar ten, symbolizowany przez zaimek „my”, nie jest jednak wymiarem ściśle międzyosobowym, który wyrażają zaimki „ja”–„ty”. Ten wątek rozwinął Wojtyła w późniejszym studium Osoba: podmiot i wspólnota. Drugim wątkiem nieobecnym w rozprawie Wojtyły jest płciowość osoby ludzkiej, fakt, że osoby istnieją jako kobiety i mężczyźni, bez wątpienia fundamentalny dla jej właściwego rozumienia. Fakt ten został poddany analizie przez Jana Pawła II w serii katechez zatytułowanych Mężczyzną i niewiastą stworzył ich, w których przedstawia koncepcję zwaną „teologią ciała”; w katechezach tych Wojtyła „przekracza próg teologii”. To trzeci wątek nieobecny w Osobie i czynie z racji filozoficznego charakteru tego dzieła. We wstępie do pierwszego wydania tej rozprawy Wojtyła wyrażał jednak nadzieję, że uda mu się kiedyś ów próg przekroczyć, i uczynił to w „teologii ciała”.

The paper points to three themes that were not included or were only briefly mentioned in Karol Wojtyła’s work Person and Act, and which are worth developing further. The first of these themes is an analysis of the interpersonal dimension of a person’s existence, which Wojtyła analyzes as a social dimension in the fourth chapter of the work in question. It is symbolized by the pronoun “we,” but it is not strictly the same interpersonal dimension, which is expressed by the pronouns ‘I’ and “you.” Wojtyła develops this theme in his later essay, Person: Subject and Community. The second theme not addressed in Wojtyła’s work is the sexual dimension of the human person, the fact that persons exist as women and men, which is undoubtedly fundamental to the proper understanding of the human person. This fact was analyzed by John Paul II in a series of catechesis entitled Man and Woman He Created Them, where he developed a doctrine also known as “a theology of the body;” in the catecheses Wojtyła “crosses the threshold of theology.” This is the third theme absent from Person and Act due to the philosophical nature of this work. In the introduction to the first edition of this treatise, however, Wojtyła expressed his hope that he would one day be able to do so, and he fulfills this hope in his “theology of the body.”