Bilans strat diecezji pińskiej w okresie II wojny światowej – próba podsumowania

Abstract

Działania wojenne oraz okupacja niemiecka i sowiecka przyniosły Kościołowi katolickiemu ogromne straty. Dotyczy to zarówno wymiaru osobowego, jak i materialnego. Szczególną ofiarę poniosły (archi)diecezje położone na dawnych Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Dla kresowych jednostek administracji kościelnej koniec wojny nie oznaczał powrotu do normalności. Rozpoczynał kolejny etap walki o przetrwanie w nowych realiach politycznych. W takiej sytuacji znalazła się także diecezja pińska. Wybuch II wojny światowej i wkroczenie Armii Czerwonej do stolicy biskupstwa oznaczały faktyczną likwidację jej struktur. W wyniku represji hitlerowskich i sowieckich kadry duchowieństwa zmniejszyły się o 30%. Od pocisków i bomb uszkodzonych zostało wiele świątyń. Częściowemu zniszczeniu lub rozproszeniu uległy zbiory archiwalne i biblioteka seminaryjna. Po zakończeniu wojny nastąpił podział diecezji na dwie części. Większa znalazła się w granicach Białoruskiej SRR. Pozostałym w granicach PRL skrawkiem zarządzał administrator apostolski rezydujący w Drohiczynie nad Bugiem. Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie sytuacji diecezji pińskiej po zakończeniu II wojny światowej, rozumianej jako bilans strat poniesionych w latach 1939-1945.

The warfare of World War II and the German and Soviet occupation took a heavy toll on the Catholic Church, including both the personal and material dimensions. A particular loss was incurred by (arch)dioceses located in the former Eastern Borderlands of the Second Polish Republic. For borderland church administration units, the end of the war did not mean a return to normal, but rather a next stage of the struggle for survival in the new political realities. The Diocese of Pińsk was also in such a situation. The outbreak of World War II and the entry of the Red Army into the bishopric's capital marked that de facto liquidation of its structures. As a result of Nazi and Soviet repression, clergy cadres were reduced by 30%. Many temples were damaged from shells and bombs. The archival collection and the seminary library were partially destroyed or dispersed. After the war ended, the diocese was divided into two parts. The larger one was annexed within the borders of the Byelorussian SSR. The small part that remained within the borders of the Polish People's Republic was administered by an apostolic administrator residing in Drohiczyn on the Bug River. This article aims to showcase the situation of the Diocese of Pińsk after the end of World War II, in a form of a balance sheet of losses suffered in 1939-1945.