Desakralizacja miejsc kultu – adaptacja świątyń do funkcji świeckich w prawie polskim

Abstract

Desakralizacja jest procesem polegającym na pozbawieniu sakralnego charakteru obiektów dotychczas używanych do celów religijnych, a następnie nadaniu im nowych funkcji świeckich. Taka adaptacja miejsc kultu do funkcji świeckich może przyjąć różnorodne formy. Celem niniejszego opracowania jest omówienie kwestii wykorzystania budynków religijnych na cele świeckie i odniesienie się do konieczności poszanowania w tym procesie wartości konstytucyjnych. Podjęte rozważania prowadzą do kilku zasadniczych wniosków. Po pierwsze, regulacje powinny obejmować zgodę albo opinię właściwego kościoła lub innego związku wyznaniowego będącego właścicielem zdesakralizowanej świątyni, odnośnie do jej świeckiego użycia. Po drugie, w procesie desakralizacji powinna być zapewniona partycypacja lokalnej społeczności. Po trzecie, ustawodawca powinien wskazać ogólny kierunek, w jakim może zmierzać desakralizacja świątyń, wykorzystując do tego instytucję ładu przestrzennego. Przepisy polskiego prawa wymagają pilnych zmian mających na celu wprowadzenie stosownej procedury dotyczącej desakralizacji budynków kultu religijnego.

Desacralisation is the process of removing the sacred character of objects previously used for religious purposes and then giving these objects new secular functions. This adaptation of places of worship to secular functions can take a variety of forms. The present paper aims to discuss the use of religious buildings for secular purposes and to address the need to respect constitutional values in this process. The considerations made led to several key conclusions. First, regulations should include the consent or opinion of the relevant church or religious organisation that owns the desacralised temple regarding its secular use. Second, the participation of the local community should be ensured in the desacralisation process. Third, the legislator should indicate the general direction in which the desacralisation of temples might proceed using the institution of urban order. The provisions of Polish law urgently need to be amended to introduce an appropriate procedure for the desacralisation of religious buildings.