Artykuły naukowe (WNSiT)

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/20.500.12153/122

Browse

Now showing 1 - 20 of 763

Hybridization and Change in Commercial Discourse: Students’ Attitudes Towards the Blurring of Aims and Functions in Media Hybrid Content
(Towarzystwo Naukowe KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 2025) Duda, Aneta
The aim of the article is to identify the perception of hybrid commercial messages (HM) understood as a marketing technique. The study focuses on determining the level of recognition of various forms of HM in traditional and digital media by students from two different fields of study. Additionally, the goal is to examine their opinions on these marketing practices and the perceived credibility of the media in which HM are published. Based on the Persuasion Knowledge Model and the Media Literacy Skills scale the following research questions were formulated: What do interviewees know about HMs? How does media literacy affect the recognition of HMs’ persuasive intent? Can they identify the advertising nature of these messages? What strategies do they use to cope with HMs, and what are their opinions? The study involves qualitative interviews with 68 journalism and engineering students. Findings reveal that students often struggle to recognize the persuasive nature of HMs, indicating a need for better media literacy. Attitudes toward native advertising are categorized into three groups: opponents (critical of native ads), indifferent individuals (seeing them as necessary), and understanding participants (viewing them as legitimate). Celem artykułu jest identyfikacja percepcji hybrydowych tekstów komercyjnych (HT) rozumianych jako technika marketingowa. Badanie koncentruje się na określeniu poziomu rozpoznawalności różnych form HT w mediach tradycyjnych i cyfrowych przez studentów dwóch różnych kierunków. Dodatkowo, celem jest zbadanie ich opinii na temat tych praktyk marketingowych oraz postrzeganej wiarygodności mediów, w których HT są publikowane. Bazując na założeniach Modelu Wiedzy o Perswazji i skali Kompetencji Medialnych, sformułowano następujące pytania badawcze: Jaką wiedzę o HT mają badani? Czy poziom kompetencji medialnych wpływa na rozpoznawanie perswazyjnego charakteru HT? Czy potrafią rozpoznać reklamowy charakter takich wiadomości? Jakie strategie stosują w odbiorze HT i jakie mają opinie na ich temat? Badanie, oparte na wywiadach z 68 studentami dziennikarstwa i kierunków technicznych, pokazuje, że studenci często nie dostrzegają perswazyjnego charakteru HT, co podkreśla potrzebę podnoszenia kompetencji medialnych. Postawy wobec HT można podzielić na trzy grupy: przeciwników, obojętnych i rozumiejących.
Transparentność wynagrodzeń w eliminowaniu luki płacowej w organizacjach
(Towarzystwo Naukowe KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 2025) Wawer, Monika
Celem artykułu jest zidentyfikowanie możliwych konsekwencji wprowadzenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 2023/970 z dnia 10 maja 2023 r., która ma zapewnić stosowanie zasady równości płacy za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości między mężczyznami i kobietami poprzez wprowadzenie koncepcji przejrzystości wynagrodzeń i mechanizmów jej egzekwowania. Sformułowano następujące pytanie badawcze: czy obowiązkowe wdrożenie unijnych regulacji dotyczących przejrzystości wynagrodzeń w organizacji przyczyni się do zmniejszenia istniejącej luki płacowej. W artykule przedstawiono przegląd literatury przedmiotu w celu identyfikacji potencjalnych korzyści i zagrożeń wynikających z wprowadzenia w organizacji regulacji prawnych w tym zakresie. Rezultaty dokonanego przeglądu wskazują, że wdrożenie omawianej dyrektywy w krajach UE może – ale nie musi – spowodować zmniejszenia luki płacowej, ponieważ efekt ten nie zawsze jest konsekwencją wzrostu poziomu wynagrodzeń kobiet, ale może wynikać z wielu innych działań podejmowanych przez osoby zarządzające w organizacjach. The aim of the article is to identify the possible consequences of introducing the Directive of the European Parliament and of the Council (EU) No. 2023/970 of 10 May 2023, which is to ensure the application of the principle of equal pay for equal work or work of equal value between men and women by introducing the concept of pay transparency and mechanisms for its enforcement. The following research question was formulated: Will the mandatory implementation of EU regulations regarding pay transparency in an organization eliminate the existing pay gap? The article presents a review of the literature on the subject, aiming to identify possible benefits and threats resulting from the implementation of legal regulations in this area in an organization. Its results indicate that the implementation of the directive in EU countries may, but does not have to, lead to a reduction in the pay gap, because this effect is not always a consequence of an increase in women’s wages, but may result from many other actions taken by managers in organizations.
Public Opinion in the Era of Post-Rationalism: The Role of Social Media
(Towarzystwo Naukowe KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 2025) Szwed, Robert
This article diagnoses the origins and mechanisms of the emergence of post-rational attitudes in society. It points to social media as one of the most important agents of their proliferation. Confused public opinion cannot rely on social media, where messages are increasingly created and promoted to maximize their audience’s attention by evoking emotions and tailoring messages to users’ pre-identified preferences. Experts and scientists could play an essential role in resolving the veracity of findings, but they, along with other public institutions, are losing public trust. In this situation, the messages of pseudoscience promoters and post-truth spreaders have equal value in public space to the deliberations of scientists and experts. As a result, social media contribute to forming opinions based not on facts and scientific evidence but on emotions, intuition, and subjective beliefs. The spread of such views leads to the fragmentation of society, polarization, social conflicts, and, ultimately, the weakening of democracy. The solution may be to build epistemic trust at individual, social, and institutional levels. Artykuł diagnozuje genezę i mechanizmy powstawania postaw postracjonalnych w społeczeństwie i wskazuje na media społecznościowe jako jednego z najważniejszych nośników ich rozprzestrzeniania. Zdezorientowana opinia publiczna nie może opierać się na mediach społecznościowych, w których komunikaty są coraz częściej tworzone i promowane dla maksymalizacji uwagi ich odbiorców poprzez wywoływanie emocji i dostosowanie przekazu do wcześniej zidentyfikowanych preferencji użytkowników. Ważną rolę w rozstrzyganiu prawdziwości ustaleń mogliby pełnić eksperci i naukowcy, którzy jednak – wraz z innymi instytucjami publicznymi – tracą zaufanie społeczne. W tej sytuacji komunikaty propagatorów pseudonauki i szerzycieli postprawdy mają w przestrzeni publicznej taką samą wartość jak rozważania naukowców i ekspertów. W konsekwencji media społecznościowe przyczyniają się do kształtowania opinii opartych nie na faktach i dowodach naukowych, lecz na emocjach, intuicji i subiektywnych przekonaniach. Prowadzi to do fragmentaryzacji społeczeństwa, polaryzacji, konfliktów społecznych i ostatecznie do osłabienia demokracji. Aby przeciwdziałać tym negatywnym skutkom, konieczne jest budowanie zaufania epistemicznego na poziomie indywidualnym, społecznym i instytucjonalnym.
Psychospołeczne konsekwencje rozwoju usług w zakresie diagnostyki prenatalnej
(Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, 1997) Kornas-Biela, Dorota
Diagnostyka prenatalna łączy się ściśle z nowymi metodami prokreacji oraz z usługą aborcyjną, gdyż wobec niewielu zdiagnozowanych prenatalnie chorób jesteśmy w stanie podjąć jakieś skuteczne działanie lecznicze. Rozwój usług w tej dziedzinie niesie ze sobą ryzyko jeszcze większej medykalizacji i komercjalizacji okresu ciąży oraz dziecka poczętego, zmian w systemie ogólnospołecznych wartości oraz w rozumieniu relacji rodzinnych, wprowadzenie kontroli „jakości życia" oraz ograniczenia wolności w wyborach prokreacyjnych, nasilenia negatywnych postaw wobec osób niepełnosprawnych i zmniejszenia zobowiązania ze strony państwa do opieki nad nimi. W literaturze przedmiotu wskazuje się prawie wyłącznie na pozytywne skutki rozszerzania się praktyki korzystania przez rodziców z usług prenatalnych (np. likwidacja lęku o stan zdrowia dziecka) natomiast milczy się na temat psychologicznych zagrożeń z tym związanych. Prenatal diagnosis and abortion is an increasingly important part of the modern reproductive medicine. Prenatal diagnosis often leads to abortion because contemporary medicine can treat only few prenatally diagnosed health problems. The development of prenatal services increases medicalization and commercialization of pregnancy and commodification of life and bodies; impacts the system of values; force us to confront questions we never faced before and to examine the nature and origin of motherhood, parents - child bond and other family connected concepts; results in control of quality of life; offers new choices and creates new limitations of choice (gives illusionary choice); decreases positive attitudes towards disabled people and diminishes social and health care for those persons from the state.
Pełnia istnienia
(Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2016) Kornas-Biela, Dorota
Poszanowanie życia
(Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2016) Kornas-Biela, Dorota
Seksualność
(Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2016) Kornas-Biela, Dorota
Rozwój człowieka
(Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2016) Kornas-Biela, Dorota
Umiarkowanie
(Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2016) Kornas-Biela, Dorota
Historyczny kontekst rozwoju edukacji seksualnej i jej konsekwencje
(Akademia Teologii Katolickiej, 1998) Kornas-Biela, Dorota
The author discusses conditions of change of the idea of the upbringing of youth during the last years and the reasons for starting the so called sexual education. These are: secularization of the society, political and economical control, economic profit made on exploration of the sphere of human sexuality. In the second part of the article the author analyzes the consequences of sexual education. They regard: human health, psyche, legal and social dimensions.
Wychowanie w szacunku dla życia
(Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej, 2014) Kornas-Biela, Dorota
The article shows various manifestations of the culture of death, points to the respon sibility of adults for developing respect for life and the importance of young people’s own activity as a factor in the development of the attitude of respect for life and emphasizes the particular cultural role of the media - the radio, television and Internet.
Penitencjarne i pozapenitencjarne aspekty zachowań suicydalnych w warunkach izolacji więziennej
(Wydawnictwo KUL, 2025) Lenart-Kłoś, Katarzyna
Zachowania samobójcze wśród osób pozbawionych wolności należą do najpoważniejszych wyzwań systemu penitencjarnego, gdyż izolacja, przemoc, zaburzenia psychiczne i brak wsparcia społecznego tworzą środowisko sprzyjające eskalacji myśli i prób samobójczych. W Polsce wciąż brakuje całościowych analiz łączących perspektywę penitencjarną i pozapenitencjarną tego zjawiska. Celem artykułu jest identyfikacja czynników ryzyka zachowań suicydalnych w warunkach izolacji więziennej oraz po opuszczeniu jednostek penitencjarnych. Analiza opiera się na metodzie desk research, obejmującej dane statystyczne, raporty instytucji penitencjarnych, akty normatywne oraz wyniki badań krajowych i zagranicznych. Zachowania suicydalne w więzieniach mają charakter wieloczynnikowy. Dużą rolę odgrywają tutaj wiek, płeć, zaburzenia psychiczne, doświadczenia traumatyczne, etap odbywania kary, przeludnienie, izolacja, brak kontaktu z bliskimi oraz takie kryzysy społeczne jak pandemia COVID-19. Wysokie ryzyko dotyczy także okresu bezpośrednio po zwolnieniu z zakładu karnego. Skuteczna prewencja samobójstw w jednostkach penitencjarnych wymaga systematycznego monitorowania ryzyka, szkolenia personelu, wczesnej identyfikacji zagrożeń oraz zapewnienia ciągłości wsparcia psychologicznego po odbyciu kary. Suicidal behaviour among prisoners is one of the most challenging issues facing the prison system, as isolation, violence, mental disorders and a lack of social support generate an environment conducive to the escalation of suicidal thoughts and attempts. In Poland, there is still a lack of comprehensive analyses combining the penitentiary and post-penitentiary perspectives on this phenomenon. The aim of this article is to identify risk factors for suicidal behaviour in prison isolation and after release from penitentiary units. The analysis is based on desk research, including statistical data, reports from penitentiary institutions, normative acts, and the results of domestic and foreign studies. Suicidal behaviour in prisons is multifactorial. Age, sex, mental disorders, traumatic experiences, stage of imprisonment, overcrowding, isolation, lack of contact with loved ones and such social crises as the COVID-19 pandemic are all relevant factors. The period immediately after release from prison is also associated with a high risk. Effective suicide prevention in penitentiary units requires regular risk monitoring, staff training, early identification of threats, and ensuring that psychological suport is continued after the sentence is served.
Rola wartości w psychospołecznym radzeniu sobie ze stresem u studentów
(Wydawnictwo KUL, 2025) Wośko, Patrycja
Artykuł przedstawia ocenę kluczowych wartości akademickich zwiększających efektywność naukową studentów oraz radzenie sobie ze stresem wynikającym z funkcjonowania w społeczności akademickiej. Dostarcza on cennej wiedzy pozwalającej na lepsze zrozumienie aspektów przyczyniających się do pełnego zaangażowania w naukę, jak i działalność akademicką studentów. Głównym celem badania było określenie związków między czynnikami społeczno-organizacyjnymi w środowisku akademickim a sposobami radzenia sobie ze stresem wśród studentów. Badaną grupę stanowiło 1210 studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie. Badania przeprowadzono z wykorzystaniem narzędzia analizującego znaczenie kluczowych obszarów funkcjonowania uczelnianego – Ocena czynników społeczno-organizacyjnych środowiska akademickiego (autorskie narzędzie) oraz Mini-COPE badającego strategie radzenia sobie ze stresem. Sprzyjające środowisko akademickie przyczynia się do aktywnego radzenia sobie ze stresem przez studentów i poszukiwania wsparcia, zmniejsza zaś tendencję do bezradności. Relacje interpersonalne, autonomia oraz jasność zadań to kluczowe czynniki chroniące w stresujących sytuacjach uczelnianych. Przeprowadzone badania naukowe dostarczają wskazówek, jak identyfikować potrzeby i oczekiwania studentów oraz jak wspierać ich w funkcjonowaniu psychospołecznym poprzez rozwijanie skutecznych metod radzenia sobie ze stresem. This article presents an assessment of key academic values that enhance students’ academic effectiveness and coping with stress resulting from functioning in the academic community. It provides valuable knowledge that allows for a better understanding of aspects contributing to students’ full engagement in learning and academic activities. The main objective of the study was to identify the relationships between socio-organizational factors in the academic environment and the coping strategies used by students to deal with stress. The study group consisted of 1210 students from the John Paul II Catholic University of Lublin. The research was conducted using a tool analyzing the importance of key areas of university functioning – the Assessment of Socio-Organizational Factors in the Academic Environment (a proprietary tool), and the Mini-COPE, which examines stress coping strategies. A supportive academic environment contributes to students’ active coping with stress and seeking support, while reducing the tendency to feel helpless. Interpersonal relationships, autonomy, and task clarity are key protective factors in stressful academic situations. The conducted research provides guidance on how to identify students’ needs and expectations and how to support them in their psychosocial functioning by developing effective methods of coping with stress.
Inspiracje patrystyczne w refleksji nad postępowaniem terapeutycznym
(Wydawnictwo KUL, 2025) Amilkiewicz-Marek, Agnieszka; Wysocki, Marcin
Artykuł podejmuje problem rozumienia pojęć terapii i terapeuty w kontekście myśli patrystycznej oraz ich znaczenia dla współczesnej praktyki logopedycznej. W badaniu przyjęto podejście hermeneutyczne i porównawcze, analizując wybrane pisma Ojców Kościoła – zwłaszcza Bazylego Wielkiego, Grzegorza z Nazjanzu, Jana Chryzostoma, Augustyna, Klemensa Aleksandryjskiego i Paulina z Noli – aby zgłębić duchowy i moralny wymiar uzdrawiania i formacji człowieka i ważność słowa w tym procesie. Struktura artykułu przechodzi od egzegezy źródeł patrystycznych, poprzez porównanie z nowoczesnymi zasadami terapeutycznymi, do sformułowania wytycznych inspirowanych tradycją chrześcijańską. Wykorzystując historyczno-teologiczną analizę treści, autor wykazuje, że w antropologii patrystycznej terapia oznacza uzdrowienie duszy poprzez słowo, relację i miłość. Odkrycia podkreślają trwały wkład myśli patrystycznej w antropologiczne i etyczne podstawy współczesnej logopedii, ukazując ją jako formę służby i integralnego towarzyszenia człowiekowi w procesie jego rozwoju i odnowy. The article addresses the problem of understanding the concepts of therapy and therapist within the context of patristic thought and their relevance to contemporary speech therapy practice. The study adopts a hermeneutic and comparative approach, analyzing selected writings of the Church Fathers – especially Basil the Great, Gregory of Nazianzus, John Chrysostom, Augustine, Clement of Alexandria, and Paulinus of Nola – to explore the spiritual and moral dimensions of healing and human formation and the importance of the word in this process. The structure of the article moves from the exegesis of patristic sources, through a comparison with modern therapeutic principles, to the formulation of guidelines inspired by Christian tradition. Using historical-theological content analysis, the author demonstrates that, in patristic anthropology, therapy signifies the healing of the soul through word, relationship, and love. The findings highlight the enduring contribution of patristic thought to the anthropological and ethical foundations of contemporary speech therapy, revealing it as a form of service and integral accompaniment of the human person in their process of growth and restoration.
Bible, Psychology, and Social Studies: Interdisciplinary Project "The Relevance of the Bible for the Development of Religious and Spiritual Resources," KUL, Lublin
(Wydawnictwo KUL, 2025) Kowalski, Marcin; Niewiadomska, Iwona; Kalinowski, Mirosław; Wróbel, Mirosław; Jurek, Krzysztof; Wciseł, Wojciech
The article reflects on the possible areas of cooperation between the Bible, psychology, and social studies. Introduction presents a methodological basis and a fresh dialog carried on in recent decades between biblical and psychological studies. In addition to the analysis of psychological phenomena in biblical texts from the classical, historical-critical perspective, scholars increasingly turn to positive psychology, neuroscience, and social studies, examining emotions, communication strategies, relationships, values and development of individuals and communities. The authors go on to indicate the topics and biblical texts that open up to a fruitful dialog with diverse psychological approaches. The second part of the paper describes an original project developed at the John Paul II Catholic University of Lublin (KUL) titled “The Relevance of the Bible for the Development of Religious and Spiritual Resources,” which uses two tools for studying changes in religious and spiritual resources: Religious Resources Scale and Spiritual Resources Scale. They are employed to study the impact of biblical texts on people who differ in terms of developmental conditions (e.g., age) and/or situational factors (including experience of existential emptiness, loneliness, bereavement, migration, and war conditions). The paper describes the methodology and the psychometric indicators of the above-mentioned measurement tools. The Religious Resources Scale and the Spiritual Resources Scale are used to detect religious and spiritual changes under the influence of biblical texts. They constitute the methodological basis for a pioneering interdisciplinary research conducted at KUL, which promotes a cooperation between biblical studies and psychology.
Intergenerational Transmission of Values Among Three Generations of Polish Women: The Moderating Role of Religiosity
(Wydawnictwo KUL, 2025) Gorbaniuk, Julia; Goleń, Jacek
This article examines the intergenerational transmission of values in Polish families, focusing on three generations of women: grandmothers, mothers, and daughters. The point of departure is the axiological transformations observed in European societies, particularly the processes of secularization and individualization. The study involved 417 women from 139 three-generational families, in which the hierarchy of values was analyzed using Max Scheler’s theory. The findings reveal an increase in the importance of hedonistic and esthetic values across successive generations, accompanied by a decline in the significance of religious and secular sacred values. In religious families, however, the pace of these changes proved slower, with greater intergenerational similarity in value systems. Religiosity emerged as a significant moderator in the dynamics of axiological transformation. On this basis, the article draws pastoral conclusions that emphasize the need to support families in the process of religious and moral education. The results contribute to the broader discourse on value change in post-traditional societies, providing both a foundation for pastoral reflection and a point of departure for further interdisciplinary research.
Autorytet moralny trzech papieży w opinii młodzieży szkół średnich. Analiza porównawcza postaw światopoglądowych i religijności
(Wydawnictwo KUL, 2025) Kalinowski, Mirosław; Niewiadomska, Iwona; Kozak, Jarosław
Religijność młodego pokolenia w Polsce ulega dynamicznym przemianom, co wpływa m.in. na sposób postrzegania papieży jako autorytetów w szerszym kontekście społecznym. Celem badania była analiza czynników postrzegania trzech ostatnich papieży jako autorytetów moralnych przez młodzież polską. Na reprezentatywnej próbie (n = 1029) zastosowano modele regresji oparte na danych ilościowych z ogólnopolskiego badania uczniów szkół średnich. We wszystkich trzech przypadkach najsilniejszym predyktorem autorytetu moralnego była deklarowana wiara. Najczęściej za autorytet uznawany był Jan Paweł II, którego pozycja była silnie zakorzeniona w tradycyjnych wskaźnikach religijności. Franciszek zajmował miejsce pośrednie, a jego odbiór wśród badanych wiązał się z postrzeganą otwartością na współczesne kwestie moralne, takie jak stosowanie metody in vitro. Benedykta XVI najrzadziej wskazywano jako autorytet moralny, a jego postrzeganie opierało się m.in. na sprzeciwie wobec antykoncepcji, co podkreśla znaczenie doktrynalnej zgodności. Wyniki wskazują, że dla młodego pokolenia autorytet moralny nie opiera się wyłącznie na tradycyjnych wskaźnikach religijności, lecz także na sposobie, w jaki postać papieża odpowiada na ich wrażliwość moralną i społeczną oraz doświadczenia, co sugeruje zmianę mechanizmów, poprzez które młode pokolenie rozpoznaje autorytety moralne, oraz potrzebę dalszych badań nad relacyjnym i emocjonalnym wymiarem ich odbioru. The religiosity of the younger generation in Poland is undergoing a dynamic change which, in particular, influences the perception of popes as moral authorities in a broader social context. The aim of the study was to analyze the factors shaping Polish youth’s perception of the past three popes as moral authorities. Regression models were applied to data from a representative nationwide sample of secondary school students (n = 1029). Across all three models, the strongest predictor of moral authority was declared faith. John Paul II was most frequently recognized as an authority, with his position strongly rooted in traditional indicators of religiosity. Francis occupied an intermediate position, and his reception among respondents was associated with perceived openness to contemporary moral issues, such as in vitro fertilization. Benedict XVI was least often indicated as a moral authority, and his perception was shaped, among other factors, by his opposition to contraception, highlighting the importance of doctrinal conformity. The results suggest that for the younger generation, moral authority is not based solely on traditional indicators of religiosity but also on how a pope responds to their moral and social sensibilities and lived experiences. This points to changing mechanisms through which young people recognize moral authorities and underscores the need for further research on the relational and emotional dimensions of such perceptions.
Literatura i teatr pod presją cenzury w pierwszej połowie XIX wieku – na przykładzie życia kulturalnego Lublina
(Wydawnictwo DiG, 2009-12) Stoch, Elżbieta
Artykuł dotyczy kwestii związanych z represyjną i prewencyjną cenzurą rosyjską, skierowaną przeciwko kulturze polskiej. Opisywane fakty, dotyczące literatury i teatru, poparte są dokumentacją archiwalną (np. Acta specialia dotyczące zakazanych dzieł), zachowaną głównie w języku rosyjskim. Rządowy (rosyjski) indeks zakazanych bezwarunkowo autorów obejmował dzieła Adama Mickiewicza, Maurycego Mochnackiego, Klementyny Tańskiej-Hoffmanowej, w których podkreślano potrzebę wzbudzania uczuć patriotycznych poprzez odwołanie się do tradycji narodowej. W artykule skupiono uwagę na rosyjskich przepisach cenzury i represyjnej polityce wobec polskich autorów i księgarzy. Autorka przedstawia klasyfikację publikacji zakazanych w XIX wieku. Przedmiotem szczegółowego opisu są przykłady polskich publikacji, zakazanych przez rosyjską cenzurę. Tabela zawiera wykazy zakazanych dzieł teologicznych, modlitewników, katechizmów, zakazanych podręczników szkolnych dla polskich dzieci, zakazanych dzieł polskich romantyków, dzieł dotyczących historii i geografii Polski czy dzieł filozoficznych. Na liście książek zakazanych w regionie lubelskim pod zaborem rosyjskim znalazły się również: “Wybór pieśni o tajemnicy Chrystusa, Jego Świętej Matki i niektórych świętych” oraz “Modlitewnik dla dzieci”. Pomimo zakazów nałożonych przez carskich urzędników, zakazane książki były rozpowszechniane w Polsce, co doprowadziło do zwiększenia kontroli nad księgarniami, polskimi szkołami i wędrownymi zespołami teatralnymi. The article concerns of matter connected with the Russian repressive and preventive Russian censorship directed against Polish culture. The facts described, concerning literature and theatre, are supported by archival documentation (e.g. Acta specialia concerning banned works), preserved mainly in Russian language. The Government Index of Banned Authors included the works by Adam Mickiewicz, Maurycy Mochnacki, Klementyna Tańska-Hoffmanowa, in which emphasized the need to raise patriotic feelings by referring to national tradition. The focus was on Russian censorship laws and repressive policies towards Polish authors and booksellers. The author presents a classification of publications banned in the 19th century .The subject of a detailed description are examples of Polish publications banned by Russian censorship. The table presents lists of banned theological works, prayer books, catechisms, banned school textbooks for Polish children, banned works by Polish Romantics, works on Polish history and geography, and works on philosophy. On the list of books banned in the Lublin Region under Russian rule were also works: The Selection of Songs about the Mystery of Christ, His Holy Mother and Some Saints and Prayer Book for Children. Despite the prohibitions imposed by tsarist officials, banned books were distributed in Poland, which led to increased control over bookshops, Polish schools and travelling theatre troupes.
Educational partnership in primary schools in light of the experiences of parents of students in grades 1–4
(Ignatianum University in Cracow, Abat Oliba CEU University in Barcelona, 2025-12-31) Florczykiewicz, Janina; Jeziorański, Marek
Research objective: The pilot study aimed to gather parents’ opinions on the implementation of the educational partnership concept in selected schools. The research problem and methods: The research problem was formulated as follows: How do parents of students in grades 1–4 perceive the implementation of the educational partnership concept in primary schools? A diagnostic survey was conducted using an original questionnaire with a 5-point response scale. The research material was analyzed using statistical methods. Structure of the article: The introduction refers to the humanistic principles underlying contemporary educational concepts. The essence of educational partnership is discussed, with an emphasis on the relationship between the school and parents. The subjects of cooperation, determinants of partnership relationships, and factors that may pose a threat to them are identified. The discussion is situated in the context of partnership models developed by Joyce L. Epstein and Urie Bronfenbrenner. The following section presents the methodological assumptions, statistical analysis results, and a discussion of the findings and conclusions. Research results and their impact on the development of pedagogical sciences: Parents positively evaluate educational partnership across all key components (communication, cooperation, trust, and the nature of the relationship). They trust the school, feel like co-decision-makers in matters concerning their child, and receive the necessary support from teachers. Communication with teachers takes the form of dialogue. The findings expand knowledge in the field of educational partnership and serve as a reference point for further comparative studies. Conclusions, innovations, and recommendations: Although the results confirm the implementation of educational partnerships, it should be noted that some parents expressed less positive assessments. This indicates the need to continue efforts to optimize school–parent relationships and to identify parents’ needs regarding communication with the school.
Homo absconditus – od założeń antropologicznych do uwarunkowań metodologicznych w pedagogice
(Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2025-12-15) Jeziorański, Marek
Artykuł wpisuje się obszar problematyki metodologicznej w pedagogice, który znajduje się na styku zagadnień antropologicznych i metodologicznych. Zakłada się ścisły związek wynikania założeń metodologicznych z przyjmowaną wcześniej koncepcją człowieka w namyśle pedagogicznym. Szczególnym obszarem prezentowanych tutaj badań jest rozumienie człowieka w kategorii homo absconditus. Stąd celem podejmowanej problematyki jest poszukiwanie odpowiedzi na następujące pytanie główne: jakie założenia metodologiczne dla pedagogiki wynikają z przyjęcia antropologii homo absconditus? Metodą była hermeneutyczna analiza tekstów źródłowych oraz dedukcja. Treści zostały przedstawione w następującej kolejności: 1. Rozumienie homo absconditus i uzasadnienie wartości tego ujęcia w pedagogice. 2. Ukazanie przykładów z obszaru pedagogiki obecności elementów homo absconditus w dotychczasowym dorobku. 3. Przedstawienie propozycji metodologicznych, które stanowią wnioski z przeprowadzonych badań. Głównym wnioskiem przeprowadzonych analiz jest podkreślenie konieczności przyjmowania przez badacza postawy krytycyzmu poznawczego i twórczej niepewności względem wyników własnych badań. Pozostałe wnioski prowadzą do postulatu poszukiwania nowych rozwiązań metodologicznych w badaniach społecznych zawierających rozwiązania uwzględniające doświadczenia wspólnoty badaczy, empatycznego wejścia w badaną rzeczywistość oraz egzystencjalnego paradoksu. The article is part of the area of methodological problems in pedagogy, which is located at the interface of anthropological and methodological issues. A close connection is assumed between the outcome of methodological assumptions and the previously accepted concept of man in pedagogical reflection. A special area of the research presented here is the understanding of man in the category homo absconditus. Hence, the aim of the subject matter undertaken is to seek an answer to the following main question: what methodological assumptions for pedagogy result from adopting the anthropology of homo absconditus? and the method is hermeneutic analysis of source texts and deduction. The content is presented in the following order: 1. Understanding homo absconditus and justifying the value of this approach in pedagogy. 2. Showing examples from the field of pedagogy of the presence of elements of homo absconditus in the existing body of work. 3. To present methodological proposals that constitute the conclusions of the conducted research. The main conclusion of the conducted research is to emphasise the necessity for the researcher to adopt an attitude of cognitive criticism and creative uncertainty towards the results of his/her own research. Other conclusions lead to the postulate of searching for new methodological solutions in social research containing solutions that take into account the experience of the community of researchers, empathic entry into the researched reality and existential paradox.

Artykuły naukowe (WNSiT)

Browse

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
Dział Repozytorium i Pozycjonowania Wydawnictw

Repozytorium Instytucjonalne KUL

Browse

Recent Submissions